Boek, Fight or flight op de werkvloer van Michael Portzky.

Tijdens de boekvoorstelling op 2 oktober van ‘Fight or Flight op de Werkvloer’ van Michael Portzky in Gent werd opnieuw duidelijk hoe actueel onze oudste overlevingsmechanismen nog steeds zijn.

Hoewel onze werkomgeving sterk veranderd is, werkt ons brein grotendeels nog zoals duizenden jaren geleden. “Mijn collega Annelies Gosseye gebruikte op het brandweercongres waar we aanwezig waren een mooie metafoor: de mammoetjacht van onze voorouders.”

Wanneer ons zenuwstelsel gevaar detecteert, schakelt het automatisch naar een overlevingsrespons: fight, flight of freeze.

Een mammoet zullen we op de werkvloer niet snel tegenkomen. Onzekerheid, werkdruk, voortdurende veranderingen, conflicten of een gebrek aan controle kunnen echter dezelfde biologische systemen activeren.

Wat we dan zien als weerstand, perfectionisme, vermijdingsgedrag, prikkelbaarheid of uitval, is vaak geen gebrek aan motivatie. Het is een zenuwstelsel dat probeert te beschermen.

Daar sluit onze visie bij VISIR en SA-VE nauw op aan.

Protect – Progress – Perform

Protect

De mammoet verschijnt aan de horizon.

Iedereen is alert. Het lichaam maakt zich klaar om te vechten, vluchten of bevriezen. De eerste opdracht van de groep is niet presteren, maar overleven.

De omgeving scannen. Risico’s inschatten. Elkaar beschermen. Een plan maken.

Op de werkvloer gebeurt hetzelfde. Wanneer mensen zich onveilig voelen, gaat energie naar bescherming. Niet naar leren, samenwerken of innoveren.

Progress

De mammoet is niet langer een directe bedreiging.

Nu ontstaat ruimte om te leren.

De groep ontdekt welke strategie werkt, wie welke rol opneemt, hoe ze beter kunnen samenwerken en hoe ze hun kansen vergroten.

Voor onze voorouders was dit het moment waarop kennis werd gedeeld en vaardigheden werden ontwikkeld.

Op de werkvloer noemen we dat groei, leren, ontwikkelen en experimenteren.

De mammoet wordt niet verslagen door brute kracht alleen, maar door inzicht, samenwerking en voortdurende verbetering.

Perform

De mammoet is binnen.

Niet alleen heeft de groep overleefd, er is voedsel, warmte, huiden voor kleding en zekerheid voor de komende periode.

De prestatie is zichtbaar.

Maar die prestatie is geen toeval. Ze is het resultaat van wat eraan voorafging:

eerst veiligheid, vervolgens ontwikkeling, daarna resultaat.

Ook organisaties vergeten soms dat performantie niet aan het begin van de keten staat, maar aan het einde.

De mammoet binnenhalen lukt alleen wanneer de groep zich eerst voldoende veilig voelt om samen te werken en te leren.

Daarom geloven wij bij VISIR en SA-VE dat duurzame prestaties niet starten bij Perform, maar bij Protect.

Protect: de mammoet herkennen en het gevaar beheersbaar maken.

Progress: leren hoe we er samen mee omgaan.

Perform: de mammoet effectief binnenhalen.

Of, vertaald naar vandaag:

Protect – Progress – Perform

Want de oermens in ons brein is nog altijd aanwezig. Alleen ziet de mammoet er vandaag anders uit: werkdruk, onzekerheid, conflicten, verandering of een gebrek aan controle.

En net zoals toen geldt vandaag nog steeds:

Wie voortdurend voor de mammoet moet vluchten, heeft geen energie om te groeien. Wie zich veilig voelt, kan leren. En wie leert, kan presteren.